עפענען הויפטמעניו

װאָרמס (לשון קודש ורמיזא) איז אַ שטאָט אין מערבֿ דײַטשלאַנד, אין דער פּראָװינץ רײַנלאַנד-פֿאַלץ. װאָרמז איז געװען זײער אַ חשובֿע ייִדישע געמײנדע, װוּ האָט געװױנט רש"י אין 11טן יאָרהונדערט.

אינהאַלט

איר היסטאריערעדאַקטירן

די מיטל אלטער יארןרעדאַקטירן

די היינטיגע מאדערנע עפאכערעדאַקטירן

פון אידישן שטאנדפונקטרעדאַקטירן

די שטאט אין אידישן-לשה"ק לעקסיקאן ווערט דאס אנגערוויפן ווירמייזא וואס עס ווערט שוין דערמאנט אין די ראשונים

ווי עס ווערט פארציילט זענען שוין א אידן דארטן אנגעקומען תיכף נאכן ערשטן חורבן ביהמ"ק און ווען עזרא הנביא האט זיי גערופן ארויפצוקומען קיין א"י האבן זיי געזאגט אז וואס פעלט אונז דא און דא קען אויך זיין אונזער לאנד, און ווי עס ווערט פארציילט האט זיי עזרא פארשאלטן און פון יענעם דור איז גארנישט געבליבן

תקופת גלות בבלרעדאַקטירן

תקופת בית שנירעדאַקטירן

תקופת הראשוניםרעדאַקטירן

אין די צייטן פון די ראשונים איז דארטן געווען א ווירבלדיגער שטאט מיט אידן, א שטייגער ווי רש"י הק' און נאך פולע

ווי עס הייסט היינט ווייסט מען נאך און וועלכע הויז רש"י איז געבוירן און עס שטייט נאך אין א גוטן צושטאנד

אריינפארנדיג אין שטאט פארט מען אריבער א הויכן טויער, וואס דאס זעהט מען נאך היינט און עס ווערט שוין אויך געברענגט אין די ראשונים

גדולי ישראל וואס ליגן דארטן באערדיגטרעדאַקטירן

  • רבי מאיר זצ"ל מהר"ם מ'רוטנבורג
  • מוה"ר ר' יעקב הלוי מולין סג"ל - דער מהרי"ל, פארפאסער פון דעם אלוועטליכן אידישן נוסח וואס עס ווערט פארגעדאוונט אין די ימים נוראים
  • סמיכת חכמים
  • הרב יאיר חיים בכרך זצ"ל, מחבר פון שו"ת חוות יאיר
  • רבי אליהו אשכנזי לואנץ - דער בעל שם פון ווירמייזא זצוק"ל