אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "קרית יואל"

1,660 בייטן צוגעלייגט ,  פֿאַר 3 יאָר
מאין תקציר עריכה
[[בילד:Kiryas Joel NY.png|קליין|פלאצירן מאפע פון קרית יואל|233x233פיקס]]
[[בילד:Kiryas_yoel_bais_hachaim.jpg|קליין|234x234px|קרית יואל [[בית החיים]] פון די לופטן...]]
'''קרית יואל''' ({{שפראך-en|Kiryas Joel}}) איז אאן אייגערנארטן [[שטעטל]] מיט א ספעציעלן חן, געגרינדעט דורכן סאטמארער רבין רבירבינו [[יואל טייטלבוים]] זי"ע אין [[מאנרא|מאָנראפאלם טרי,]], אָפּסטעיט [[ניו יאָרק]].
 
עס וואוינען דארט היינט צוטאגס נאנט צואריבער זעקס טויזנט פאמיליעס. לויטן אמעריקאנישן [[צענזוס]] פון [[20162017]] די צאל פון די איינוואוינערס ווערט אפגעשאצט דרייפאר אריבער פיר און צוואנציג טויזנט נפשות (2324,094155). דער אלגעמיינער [[רב]] דארט איז דער [[סאטמאר (הויף)|סאטמארער]] [[רבי]] ר' [[אהרן טייטלבוים]], וועלכער איז אויפגענומען געווארן דורך זיין פאטער הרה"צ רבי [[משה טייטלבוים]]] בעל הברך משה זי"ע אלס "מרא דאתרא" (אפיציעלער שטאטס רב) אין יאר תשמ"ה [1985]. א חלק פון שטאט האט אים נישט ליב און קערן זיך אן צו זיין ברודער ר' [[זלמן לייב טייטלבוים]] אדער זענען זיי פון [[בני יואל]] צילוב פערזענליכע סיבות, ער האט אבער אדי מאיאריטעט, און זיינע [[קאנדידאט]]ן האבן נאך קיינמאל נישט פארלוירן די [[וואלן]], די לעצטע וואלן האט ר' [[אברהם ווידער]] דער [[בירגערמייסטער]] וואס איז געלאפן מיט די שטיצע פון די [[אהרוינים]] געהאט עפעסבאלד מער פון 37004,000 שטימען און ר' יעקב יואלהרב באנדא ע"ה וואס איז געלאפן קעגן אים האט געהאט עפעס מער פון 22002000 שטימען.
 
עס געפינען זיך היינט אין קרית יואל ארום 100 [[בית מדרש|בתי מדרשים]], רוב געהערן פאר סאטמאר, עס איז אבער אויך דא דערצווישן שולן פון אנדערע קרייזן און הויפן ווי למשל [[טאהש]] [[ספינקא (הויף)|ספינקא]], [[תולדות אהרן]] און [[ברסלב]].
 
דער אלגעמיינער [[סקול דיסטריקט]] פון קרית יואל ליגט אונטער דערדי הערשאפטהנהגה פון רבי אהרן טייטלבוים. אבער עס איז אויך דא [[מוסדות]] וואס האבן נישט קיין שייכות מיט דער אלגעמיינער חינוך סיסטעם פון דער שטאט, נאר האבן זיך אויפגעשטעלט אייגענע חינוך סיסטעמען ווי די קהילה פון [[בני יואל]] און די קהילה און בתי מדרשים זענען נישט אונטער רבי זלמן לייב טייטלבוים. אלע האלטן זיך פאר סאטמאר.
 
עס ווערט געשאצט, לויט די רעזולטאטן פון די לעצטיגע פאליטישע וואלן, אז א מערהייט פון די איינוואוינער קערן זיך אן צו רבי אהרןס קהלה (זיי ווערן אנגערופן אין דער וועלט '''[[אהרונים]]),''' און א קלענערע צאל קערן זיך אן צו רבי [[זלמן לייב טייטלבוים|זלמן לייב]] (זיי ווערן אנגערופן '''[[זאליס]]'''). אויך זענען פארהאן פילעא צאל [[בני יואל]], וואס געהערן נישט צו קיין שום [[רבי]], אדער צום ביישפיל, [[טאהש]], [[ברסלוו|ברעסלאוו]], [[תולדות אהרן]], און ספרדישע אידן.
 
דאס שטעטל איז געגרינדעט געווארן אין יאר תשל"ז [1977], און האט א זעלבסטעשטענדיגן לעגאלן שטאטראט. די פאליטישע פיגורן באשטייען פון א בירגערמייסטער און 4 ווילעדזש קוראטארן, וואס ווערן אריינגעוועלט פאר 4 יאריגע טערמינען. דער יעצטיגער ערוועלטער בירגערמייסטער איז [[אברהם ווידער]] און די פיר קוראטארן זענען מיטעלמאן, פריינד, מארקאוויטש און לאנדא; אלע זענען שטיצער פון רבי [[אהרן טייטלבוים]].
 
מייסטנס גאסן פונעם שטאט ווערן פאריפן אויף שטעט און דערפער פון דעם אלטן היים ווי עס האבן אמאל עקזיסטירט גרויסע רבנישע הויפן, מיט א חלק וואס ווערן געריפן אויפן שטעט פון ארץ ישראל, און געציילטע וואס טראגן נאך זייער ארגינעלן נאמען פון פאר די שטעטל איז אויפגעשטעלט געווארן.
 
אינעם יאר 2018 איז געשלאסן געווארן אן אפמאך מיטן שכינות'דיגן מאנרא זיך אפצוטיילן און גרינדן אן אייגענעם טאון מיטן נאמען פאלם טרי (על שמו פונעם עקזיסטירנדן רבי'ן רבי אהרן טייטלבוי"ם) און ביי די וויילן האבן אריבער 80% וויילער געשטימט זיך אפצוטיילן פון מאנרא ווערנדיג דערמיט די ערשטע חסידישע טאון אינעם אמעריקאנעם היסטאריע.
 
== די ארטיגע קהילות ==
קרית יואל האט א גרויסערריזן [[בית מדרש]], דאספון די גרעסטע אין אמעריקע, וואס ווערט גערופן "בית המדרש הגדול", אדער "די גרויסן", וואס ווערט גערעכנט אלס הויפטקווארטיר פון רבי אהרן'ס קהילה, און וואס דאס גאנצע השתלשלות פון זיין געבוי ווערט באשריבן אין דעם ביכל "דברי הימים" דורך דעם באגאבנטן שרייבער הרב [[שמואל שלמה טעללער]].
 
במשך פון צען יאר זייט [[ה'תשס"ה]] האט די קהלה פון רבי אהרן געבויט נאך 14 גרויסע בתי מדרשים און מקוואות אין רעזולטאט פון דער שטארקע פארברייטערונג פון דער שטאט. די בתי מדרשים ווערן בעיקר באנוצט פאר מנינים אינדערוואכן, ווי אויך איז אין יעדן בית המדרש אויפן פארלאנג פונעם רב געבויט געווארן גרויסע אויגפארכאפנדע היכלי התורה וועלכע ווערן באנוצט פאר שיעורי תורה בחברותא.
 
די בתי מדרשים זענען, ביהמ"ד ישמח משה אויף שכינת ברך משה מיט ארום 500 מתפללים, ביהמ"ד אבני צדק אין שכינת עצי תמרים מיט ארום 400 מתפללים, אוהל פיגא מיט ארום 300 מתפללים, ביהמ"ד ברך משה, ביהמ"ד בית מרדכי אינטערן זאל פון כינור דוד, ביהמ"ד בית דוב, ביהמ"ד קדושת יו"ט, ביהמ"ד רב טוב, ביהמ"ד בית שמואל בנימין נדבת הרבני הנגיד יעקב זוסמאן סופר, און נאך עטליכע לענגאויס דעם שטאט.
די קהלה פון רבי [[זלמן לייב טייטלבוים]] טוט פארמאגן עטליכע בתי מדרשים לענגאויס דער שטאט, און צוגאב צו נאך עטליכע פריוואטע בתי מדרשים וואס געהערן פאר אנהענגער פון זיין קהילה. ווי אויך טוען זיי פארמאגן מוסדות התורה מיט בערך פינעף און א האלב טויזנט קינדער וואס לערנען אין עטליכע פראכטפולע בנינים ביי די גרעניצן פונעם שטעטל.
 
די קהלה פון רבי [[זלמן לייב טייטלבוים]] טוט אויך פארמאגן עטליכעגעציילטע בתי מדרשים לענגאויס דער שטאט, און צוגאב צו נאך עטליכע פריוואטע בתי מדרשים וואס געהערן פאר אנהענגער פון זיין קהילה. ווי אויך טוען זיי פארמאגן מוסדות התורה מיט בערך פינעף און א האלב טויזנט קינדער וואס לערנען אין עטליכע פראכטפולע בנינים ביי די גרעניצן פונעם שטעטל.
 
אין קרית יואל געפונען זיך אויכעט עטליכע בתי מדרשים פון דער [[בני יואל|בני יואלער]] קהילה, דער הויפט הייסט "דער רעביצינס בית מדרש" וואו עס האט געוואוינט רעביצין [[אלטא פייגא טייטלבוים]] ביז צו איר פטירה, און היינט דאווענען דארט א סאך חסידים פון דער קהילה.
 
== קרית יואל זשורנאל ==
אַנאנימער באַניצער