עפענען הויפטמעניו

ענדערונגען

יארהונדערט
 
=== דעמאגראפישע שטראם ===
בריטענ'ס וואוקס שטראם איז פארגעקומען צווישן דעם 18'טן18טן יאר-הונדערטיאָרהונדערט ביז'ן 19'טן19טן יאר-הונדערטיאָרהונדערט ווען די טויט ראטע איז שטארק געפאלן און די געבורט ראטע איז געבליבן הויך. דורכאויס דער צייט איז די באפעלקערונג געוואקסן פון בערך 6 מיליאן צו 26 מיליאן. אינעם 19'טן19טן יאר-הונדערטיאָרהונדערט האט זיך די געבורט ראטע סטאביליזירט און די טויט ראטע איז געבליבן נידריג.
ס'איז אינטרעסאנט אז, אנדערש ווי אין אנדערע לענדער, איז עד היום הזה די פראצענט ראטע פון עלטערע מענטשן פיל העכער ווי די פראצענט ראטע פון די יונגע. דאס איז ווייל אין די לעצטע הונדרעט יאר זענען די יונגע עלטער געווארן אבער עס איז שוין נישט געבוירן געווארן אזויפיל נייע קינדער ווי עס איז דער פאל אין רוב מאנדיניזירטע לענדער פון די וועלט. אויך האט די אימגראציע קאנטראל אסאך אויסגעמאכט אין דעם חשבון. איבער 20 פראצענט פון פאלק זענען העכער 60 יאר אלט. דאקעגן קנאפע 20 פראצענט זענען אונטער 15 יאר אלט. דאס דורכשניטליכע לעבן פון א מענשט אין בריטאניע איז 75 יאר פאר מענער און 80.8 יאר פאר פרויען.
מען שאצט אז ביז 15-20 יאר וועט זיך די אויבנדערמאנטע פראצענט ראטעס אויסגלייכן און די באפעקערונג וועט פון דארט און ווייטער וואקסן לאנגזאם.
דער הויפט עקזעקיוטיוו פון דעם פארלאמענט איז דער פרעמיער מיניסטער. ער איז דער פירער פון דער פארטיי וועלכער האלט די מערסטע זיצן אין די הויז אף קאמאנס. די מאנארכיע איז אנוועזנד ווען מען שווערט איין א נייע פרעמיער מיניסטער וועלכער איז ערוועלט געווארן. דער פרמיער מיניסטער נעמט זיך דאן אליינס אויף א צאל קאבינעט מיניסטארן און שטעלט זיי צו געוויסע פאזיציעס וואס מאכט זיי א טייל פון די עקזעקיטיוו.
די קאבינעט, וועלכע באשטייט פון 20 מיניסטארן, איז פאראנטווארטליכט פאר אלע געשעענישן און די טעגליכע פירערשאפט פון די רעגירונג. יעדער קאבינעט מיניסטאר האט איין פאזיציע וועלכע ער מוז פארטיידיגן אויב אנדערע פארלימענט מיטגלידער זענען דערקעגן און האבן פראגעס. די קאבינעט קען אויך אין אן עמוירדזשענסי פאל דורכפירן א געזעץ אדער ארויסגיין אין א קריג אן די צושטימונג פון די הויז אף קאמאנס.
בריטאניע האט אין צוגאב א גרויסע קאונסיל וועלכע ווערט אנגערופן די פריווי קאונסיל וועלכע פארמאגט 450 מיטגלידער. די פריווי קאונסיל האט איבערגענומען די ראיעל קאונסיל וועלכע האט עקזיסטירט אין די מיטעלע יארן (16-17 יאר-הונדערטיאָרהונדערט). די קאונסיל עצה'ט דעם מאנארך און באהאנדלט דאקומענטן. די פריווי קאונסיל האט אין זיך אסאך קליינע קאמיטעס וועלכע געבן זיך אפ, יעדע באזונדער, מיט א געוויסע אישו, ווי שטיצן די דעפענדענט אינזלען, ארויסהעלפן אוניווערסיטיס, און האלטן קאנטראל אויף דאס העכסטע געריכט.
 
די פארלימענט איז צוטיילט צו צוויי הייזער: די הויז אף קאמאנס און די הויז אף לארדס. די הויז פון קאמאנס האט די ריכטיגע מאכט דורכצופירן בילס, שניידן אדער הייבן שטייערן, און קאנטראלירט בריטענ'ס פאליטיק אין די וועלט. די מיטגלידער אין די הויז אף קאמאנס ווערן ערוויילט יעדע פינף יאר דורך דאס פאלק. עס זענען דא ארום 650 מיטגלידער אין די הויז פון קאמאנס און יעדער מיטגלידער רעפרעזענטירט א וויילערשאפט, וואס קען זיין א געוויסע שטאט אדער א שטח וואס נעמט איין אסאך דערפער. ווי גרעסער די שטאט איז אלס מער מיטגלידער האט זי אין הויז אף קאמאנס. דאס קומט אויס אז פאר יעדע 60,000 מענטשן איז דא א רעפרעזענטעטיוו אין הויז אף קאמאנס. יעדע 8 ביז 12 יאר בעארבעט מען איבער די הויז אף קאמאנס צו זען וואו עס איז זענען צוגעקומען מענטשן און מען לייגט צו נייע מיטגלידער.
 
=== פאליטישע פארטייען ===
די ערשטע צוויי קעגנזייטיגע פארטייען אין בריטאניע זענען געווען די "וויג" און די "טארי" וועלכע זענען ביידע געגרינדעט געווארן אין אנפאנג 17'טן17טן יאר-הונדערטיאָרהונדערט. די וויגס זענען געווען שטארקע שטיצער פון די מאנארכיע און רעגירונג און די טאריס זענען געווען דערקעגן. די וויג פארטיי האט זיך שפעטער פאראייניגט מיט עטליכע אנדערע פארטייען און זיך אנגעהויבן רופן די ליבעראלע פארטיי. די טארי פארטיי האט זיך געטוישט איר נאמען צו די קאנסערוואטיווע פארטיי. אין די לעצטע הונדערט יאר איז אריינגעקומען די לעיבר פארטיי וועלכע האט זיך ארויפגעארבעט צו ווערן די אפאזיציע פון די קאנסערוואטיווע פארטיי. די ליבעראלע פארטיי האט זיך דאן געטוישט איר נאמען צו ליבעראל דעמאקראט פארטיי און איז געווארן די דריטע גרעסטע פארטיי אין דאס פאראייניגטע קעניגרייך.
די גוטע עקענאמיע אין בריטאניע קומט זיך צו פארדאנקן די לעיבר פארטיי וועלכע האט געשוויצט אין די ערשטע יארן נאך די צווייטע וועלט קריג ברענגענדיג צענדליגער פראגראמען פאר ביזנעסער און איינוואוינער מיט וועלכע בריטאניע איז שטאלץ.
אין 997' האט די לעיבר פארטיי געווינען די וואלן מיט א לענסלייד, נעמענדיג 418 פון די 659 זיצן אין פארלימענט. אין די לעצטע פעדעראלע וואלן (יוני 01' ) האט די לעיבר פארטיי (מיט טאני בלעיר אלס פרעמיער מיניסטער) אנגעהאלטן איר שטארקייט מיט 413 זיצן. אין בריטאניע ווערט א קאנדידאט ערוועלט אויב ער האט באקומען דאס מערסטע שטימען, אפילו אויב ער האט נישט באקומען 50 פראצענט פון די שטימען (ווי עס איז דער פאל אין אנדערע לענדער).
די ביסל אידן האבן זיך נישט שטארק געמערט און האבן געהאט שוועריקייטן מיט זייערע שכנים וועלכע האבן זיי נישט געוואלט אנארקענען און האבן זיי אויסגעטיילט נישט ווייניג צרות. אין א משך פון צוויי הונדערט יאר איז די אידישע באפעלקערונג געוואקסן צו נישט מער ווי 4,000. מערערע אומפארצייכנטע בלוט בלבולים זענען ארויפגעלייגט געווארן אויף די אידישע איינוואוינער ביז אין 290' ווען דער דעמאלטדיגער קעניג עדווערד דער ערשטער האט זיך געלאזט איבעררעדן און פארטריבן די גאנצע אידישע באפעלקערונג.
פאר א לאנגע צייט ווייסט מען נישט פון קיין שום איד וואס האט געוואוינט אין בריטאניע ביז פאר בערך דריי הונדערט יאר צוריק ווען מאסן אידישע פאמיליעס האבן זיך אריבערגעצויגן קיין בריטאניע פון פראנקרייך, שפאניע, און פארטוגאל. די אידן האבן אין אנפאנג געהאט היבש שווערע צייטן ביז די צייטן פון די אינערליכע געפעכטן צווישן די מאנארכיע און די פארלאמענט האט אויפגעפלאמט צו א קריג און די פארלאמענט האט איבערגענומען דאס פירערשאפט מיט אליוויר קראמוועל אלס פרעמיער מיניסטער. קראמוועל האט געגעבן די אידישע געמיינדע אפיציעלע אנארקענונג און אלע רעכטן.
די ערשטע אידישע קהלות אין בריטאניע זענען געווען ספרדים וועלכע זענען געקומען פון האלאנד. אביסל אשכנזים זענען אויך געקומען פון דייטשלאנד אבער זענען געווען קלענערע גרופעס. אינעם 18'טן18טן יאר-הונדערטיאָרהונדערט האבן אנגעהויבן שטראמען אשכנז'ישע אידן פון גאנץ אייראפע. די אשכנזים און ספרדים האבן אין יענע יארן צוזאמען אויפגעשטעלט אן אפיציעלע אידישע באורד אין די רעגירונג וועלכע האט זיך גערופן די "באורד אף דעפיוטיס אף בריטיש דזשאוס". דער ערשטער אידישער פאליטישן אין בריטאניע איז געווען ליאנעל די ראטשילד וועלכער האט געוואונען א זיץ אין די הויז אף קאמאנס נאכדעם וואס ער האט אסאך צוגעהאלפן צו די אינדוסטריעל דעוועלאפמענט.
די גרעסטע אידישע אימיגראציע קיין בריטאניע איז געווען צווישן די יארן פון 881' און 914'. מען שאצט אז די אידישע באפעלקערונג איז געשטיגן אין די עטליכע יאר פון 65,000 צו 300,000. אלע אידישע אימיגראנטן האבן געפינען היימען אין די אינערליכע שטעט ווי גלעסגאו, ליעדס, ליווערפול, מאנטשעסטער, און לאנדאן. דאס גרינדונג פון ציוניזם האט אין די צייטן בעפאר די וועלט קריג געברענגט נאך טויזנטער אידן קיין בריטאניע פון ווי מען האט פלאנירט און עווענטועל זיך געלאזט צו די פאלעסטינער שטחים און אויפגעשטעלט די אזוי גערופענע אידישע מדינה (ליידער).
עס וואוינען היינט צו טאג אין בריטאניע א געשאצטע 400,000 אידן פון דעם א שיינע צאל שותמ"צ. די אידן וואוינען אין כמעט אלע שטעט אין ענגלאנד און אויך אין סקאטלענד, וועילס, און צפון אירלאנד. עס זענען אויך פאראן אידן אויף די ארומיגע בריטישע אינזלען, רוב פון זיי אויף די טשאנעל אינזלען וועלכע זענען נאנט צו ענגלאנד.
72,653

רעדאקטירונגען