אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "השכלה"

44 בייטן אראפגענומען ,  פֿאַר 9 יאָר
קיין רעדאקטירונג רעזומע
{{יידן און יידישקייט}}
'''השכלה''' איז געווען א יודישעיידישע באוועגונג אין [[אייראפע]] סוף דעם [[18טן יארהונדערט]] אין [[די נייע עפאכע|דער נייע עפאכע]] וואס האבן געהאלטן אז מען דארף זיך אויפקלערן מיט דידער [[גוי]]שעשער [[סביבה]] כדי צו קענען זייערע [[חכמה|חכמות]] און איינעמען זייערע וועלטליכעוועלטלעכע ידיעות און צו זיין אויסגעמישט מיט די [[גוי]]ם.
 
די משכילים האבן זיך בעיקר פארלייגט אויף די לערנונגען פון דקדוק און [[תנ"ך]]. און דערפאר הערשט א שטארקער אומוויסנדיגקייט אין די ענינים ביי די חסידישע יודן.
 
דער סאמער ערשטער משכיל ווערט באטראכט ביי זיינע נאכפאלגער אלס א גאון {{מקור}}גערעכנט [[משה מענדלסאן]]. וואס ער האט איבערגעטייטשט די [[תורה]] קעגן די דעת פון געוויסע גדולי ישראל. לויט טייל האבן זיינע קינדער און איינקלעך האבן זיך גע'שמד'ט פארן נישט פאלגן די גדולי ישראל שבימיו<ref>(ר' עקיבא יוסף שלענזינגער אין זיין פי' אויפן צוואות החת"ס)</ref>.
 
זיין איבערטייטש ווערט גערופן "ביאור". און ס'איז באקאנט אז דער חתם סופר האט געלאזט צוואה אז בספרי רמ"ד אל תשלחו יד, און ווי אנדערע צדיקים האבן שטארק מקפיד געווען דאס צו פארניכטן כאטש אויבנאויף איז דארט נישט געשטאנען קיין אפענע זאכן קעגן יודישקייט.
א '''משכיל''' איז טייטש אן אויפגעקלערטער געלערנטער מענטש.
 
ווען די וועלט איז געווארן אויפגעקלערט האבן זיך אסאך [[ייד|יודען]]ן מיטגעכאפט און זענען אויך געווארט אויפגעקלערט, און אנגעהויבן טראכטן ווי אלע פעלקער'ס געדאנקען גאנג.
 
פון דעמאלטס אהןאן רופט מען אהןאן ביי די [[פרומע]] יודן, א מענטש וואס איז אויפגעקלערט און ער גייט נישט מיטן שפאן ווי די פרומע עהרליכע, ער איז א משכיל, אן אויפגעקלערטער.
{{-}}
 
== פרעפערענצןרעפערענצן ==
<references/>
 
79,611

רעדאקטירונגען