אונטערשייד צווישן ווערסיעס פון "נילוס"

122 בייטן צוגעלייגט ,  פֿאַר 12 יאָר
קאטעגאריעס
(אינטערוויקי (דייטש נאך העברעיש))
(קאטעגאריעס)
==דער נילוס טיילן==
[[בילד:Egypt Nil.jpg|left |ממוזער|250px|דער נילוס אין עגיפטן]]
דער נילוס גייט אריבער דורך [[אוגאַנדע]], [[קעניא]], [[די [[דעמאקרטישע רעפובליקע פון קאָנגאָ]] (אין פארגאנגענהייט זאַאִיר), [[אתיאפיעעטיאפיע]], [[סודאן]] און [[עגיפטן]], ביי וועמען ער גיסט זיך אריין אין [[מיטלענדישער ים|מיטלענדישן ים]]. ווייל זיין פלוס איז פון דרום-זייט אויף צפון-זייט.
 
די ווארצלען פון דעם בלויען נילוס, האט אפגעדעקט צו דער מאדערנער וועלט, דער בריטישער [[זשיימס ברוס]] אין יאר [[1770]]. אויף דעם ווייסער נילוס ווארצלען איז געווען מחלוקת צווישן הער [[ריטשארד פראנסיס בערטאן]], וואס ער האט געטענהט אז זיין ווארצל אין [[טאנגאנייקע]]-וואסער-איינזאמלונג, און צווישן הער [[זשאן הענינג ספיק]] וואס האט געטענהט אז זיין ווארצל אין [[וויקטאריע]]-וואסער-איינזאמלונג. אין יאר [[1875]] הער [[הענרי מארטאן סטאנלי]] האט באשטימט אז דער טייך ווארצל איז פון וויקטאריע-וואסער-איינזאמלונג, וויל פון טאנגאנייקע-וואסער-איינזאמלונג גייט נישט ארויס א טייך אויף צפון-זייט ריכטונג.
 
===דער ווייסער נילוס===
כאטשיק אז [[וויקטאריע-וואסער-איינזאמלונג]] גערעכענט צו דעם ווארצל פון נילוס, אבער אויכעט צו וויקטאריע-וואסער-איינזאמלונג גיסן זיך אריין א פאר טייכן. דער לאנגסטער טייך-ארעם גייט ארויס פון ניונגוואו-וואלד (Nyungwe Forest) אין [[רואנדה]]. ער פליסט דורך די טייכן רוקאַראַראַ (Rukarara), מאוואגא (Mwogo), נייבאַראָנגאָ (Nyabarongo) און קאַגעראַ (Kagera) און גיסט זיך אריין אין וויקטאריע-וואסער-איינזאמלונג אין [[טנזניהטאנזאניע]] לעבן דידער שטאט בוקאָבאַ (Bukoba) וואס אירע איינוואוינערס אפגעשאצט ארום-100,000 נפש.
 
דער ווייסער נילוס גייט ארויס פון וויקטאריע-וואסער-איינזאמלונג אין [[ריפאָן-פאַלן]] (Ripon Falls) לעבן ג'ינג'אַ (Jinja), אוגאנדע, אין א נאמען "וויקטוריע-נילוס". ער פליסט ארום-500 ק"מ צו דער ריכטונג פון [[קיאָגאַ]]-וואסער-איינזאמלונג און פון דארטן צו [[אַלבערט-וואסער-איינזאמלונג]]. נאך זיין ארויסגאנג פון אלבערט-וואסער-איינזאמלונג, באקומט ער דעם נאמען "אלברטאלבערט-נילוס". ווען גייט ער ארויס פון אלברטאלבערט-וואסער-איינזאמלונג פליסט דעם טייך קיין סודאן. אין דעם שטאט פאראייניקט ער זיך מיט א גרויסן טייך וואס זיין לענג איז כ-720 ק"מ, און באקומט ער דעם נאמען " דער ווייסער-נילוס". דער נאמען שטאמט פון א ווייסן מאטעריאל וואס ווערט געשמעלצט אין זיין וואסער. אין סודאן דער טייך ממשיך זיין צו פליסן ביז [[חאַרטאָם]].
 
===דער בלויער נילוס===
דער בלויער נילוס און דער ווייסער נילוס פאראייניקן זיך אין חאַרטאָם, (סודאן הויפט שטאט) און פון דארטן פליסט דער פאראייניקטער טייך דורך [[עגיפטן]] ביז דעם [[מיטלענדישער ים]]. אין וועג ער פארבינדט זיך מיט דעם עטברה-טייך. דער פארעם פון דעם נילוס-אויסגוס צו דעם מיטלענדישערמיטלענדישן ים ענלעך צו דעם ה' [[גריכישער אלפאבעט|גריכישן]] בוכשטאב '''דעלטע''' (Δ), און דעריבער די געגענט איז גערופן "דער נילוס דעלטע".
מיט דעם נילוס וואסער, פליסט אויך א באדן-שיכט וואס זאמלט זיך איין אין '''דעלטע''', וועגן דער אפשוואכונג פון דעם טייך-פלוס מאכטיקייט. די אפשווענקונג פאבריצירט אין '''דעלטע''' א פעסטיקע ערד-פלאץ, פרוכטפּערדיקע און גוטע פאר די לאנדווירטשאפט.
 
90% פון דעם וואסער, און -96% פון דעם באדן-שיכט פון דעם נילוס שטאמען פון אתיאפיעעטיאפיע. 59% פון דעם וואסער שטאמען פון דעם בלויען נילוס. און די רעשט, פון דעם ווייסן נילוס, און פון פארשיידענע ריטשקעס וואס גיסן זיך אריין צום נילוס.
 
==דער דעמאגראפישע איינפלוס פון דעם נילוס==
 
==דער נילוס אין תורה==
[[בילד:ST-Nile-Cairo.jpg|left |ממוזער|250px|הנילוסדער והפרמידותנילוס און די פיראמידן]]
די ערשטע דערשיינונג פון דעם נילוס אין דער תורה איז אין אנהייב [[ספר בראשית]] (פרק ב, פס' י"א-י"ב) דארטן איז דערציילט אויף א טייך וואס דרייט זיך אין עדן, און טרינקט אן דעם גארטן (מ'מיינט צו [[גן עדן]]), לויט דער תורה דערציילונג, דער טייך שיידט זיך אפ אויף פיר טייכן, און איינע פון די טייכן איז דער נילוס - "שם האחד פישון הוא הסבב את כל ארץ החוילה אשר שם הזהב, וזהב הארץ ההיא טוב שם הבדלח ואבן השהם". און [[רש"י]] טייטשט אויפן פלאץ - "פישון, הוא נילוס נהר מצרים ועל שם שמימיו מתרבין ועולין ומשקין את הארץ נקרא פישון כמו ופשו פרשיו. דבר אחר פישון שהוא מגדל פשתן שנאמר בישעיה אצל מצרים ובושו עובדי פשתים".
 
די קומעדיקע טרעפונג מיט דעם נילוס איז ווען [[פרעה]] גיט צו די יידן זיך באזעצן אין לאנד [[גושן]], וואס ווי זעט אויס זי איז דערדי דלתאדעלטע פון דעם נילוס.
 
דאס אנדערע מאל וואס אין איר דעשיינט דעם נילוס איז אין אנהייב פון [[שמות]], ווען [[יוכבד]], [[משה רבנו|משה]]ס מאמע באהאלט אים אין א [[גומא]] קאסטן אין דעם נילוס, און לאזט זיין שוועסטער [[מרים הנביאה|מרים]] צו זיך באהאלטן צווישן די [[טאטראק-פלאנץ]] און אכטונג צו געבען אויף אים.
בילד:EternalNile.JPG|זומפ אויפן נילוס
</gallery>
 
==מקורות ==
ויקעפדיעוויקיפעדיע אין העברעיש [[W:HE:נילוס|נילוס]]
== הערות ==
<references />
 
-
[[קאטעגאריע:טייכן]]
[[קאטעגאריע:אפריקע]]
 
[[HE:נילוס]]
[[en:Nile]]
[[de:Nil]]
 
[[als:Nil]]
[[am:አባይ ወንዝ (ናይል)]]
78,096

רעדאקטירונגען